Hoge hekken

Als je het beter hebt dan anderen, bouw dan geen hogere hekken, maar langere tafels. Een krachtige metafoor die aangeeft dat je jouw rijkdom, geluk of kansen moet delen met anderen in plaats van jezelf te isoleren. Een lange tafel is uitnodigend en staat voor gulheid en inclusiviteit, terwijl een hoger hek staat voor angst, uitsluiting en het afschermen van je eigen bezittingen.

Maar hoe lang is dan onze tafel? En de hoogte van ons hek?

Ik moest eraan denken toen laatst duizenden Marokkanen de Spaanse exclave Ceuta wisten te bereiken na het gerucht dat het makkelijker was geworden om op die manier aan het banket van Europa te gaan zitten. Naar verluidt zo'n 50.000 mensen, met name jongeren. Europa schrok zich helemaal het apelazarus en in Ter Apel kreeg men bijna collectief een hartverzakking.

Het aantal gasten bleek mee te vallen: zo'n 48.000 mensen keerden diezelfde dag terug naar Marokko. Alhoewel dat later werd tegengesproken, er werden gisteren nog zo’n 5000 achterblijvers geteld.

De plaatsen aan de Marokkaanse tafel zijn beperkt, zeker voor jongeren. De menukaart wordt er vooral beheerst door werkloosheid, sociale ongelijkheid en corruptie. Gerechten als betere gezondheidszorg, goed onderwijs en een einde aan corruptie ontbreken. Dat de uitgave van €2,3 miljard aan investeringen en de organisatie van de Afrika Cup onlangs kwaad bloed zette, begrijp ik dan ook wel.

Maar wij in Europa moeten oppassen niet te veel op anderen neer te kijken. We hebben misschien een rijker banket, maar ondertussen lijken we vooral bezig met de vraag hoe we de deur van de eetzaal beter kunnen afsluiten. We discussiëren eindeloos over hekken, muren, grensbewaking en terugkeerbeleid. Over de lengte van de tafel gaat het zelden. En als het dan al een keer ter sprake komt, schuiven we onze stoel een stukje naar achteren.

Natuurlijk kan Europa niet iedereen opvangen die aanklopt. Dat is een politieke én praktische realiteit. Maar het is minstens zo naïef om te denken dat steeds hogere hekken het probleem oplossen. Mensen verlaten hun land meestal niet omdat ze avontuur zoeken, maar omdat ze thuis geen toekomst meer zien. Wanhoop klimt nu eenmaal eerder over een hek dan hoop.

Misschien moeten we daar eens een les uit trekken. Niet dat we de tafel eindeloos moeten verlengen, maar dat we moeten investeren in meer tafels. In Rabat, in Casablanca, in Nador, net zo goed als in Rotterdam of Madrid. Mensen blijven nu eenmaal liever thuis als daar een stoel voor hen klaarstaat.

En heus niet iedereen verlangt daarbij naar een toetje. Dat is vooral een luxe die wij, ‘verwaanden’, normaal zijn gaan vinden. Maar een wereld waarin meer mensen uitzicht hebben op een fatsoenlijke maaltijd is uiteindelijk veiliger voor iedereen.

Uiteindelijk zegt de manier waarop wij onze tafel inrichten misschien wel meer over onszelf dan over degenen die ervoor in de rij staan.

Menu