Stikstof

We zijn een rijk land, maar inmiddels zit alles op slot door stikstof, niets kan meer door de regelgeving. Als we de Afsluitdijk of de Deltawerken nu aan zouden willen leggen zou een vergunning daarvoor onmogelijk zijn. De overheid stikt inmiddels in de regels die ze zelf heeft gemaakt.

Bruggen, wegen, viaducten, aquaducten, treinverbindingen, ze zijn door het hele land hard aan onderhoud toe. Naast dat men zich verstikt in de stikstofregels, blijkt er ook nog eens geen geld voor te zijn door een tekort van 80 miljard. Daarom dacht ik, ik laat ome Arie (zie de vorige zwam) eens uitzoeken hoeveel er jaarlijks binnenkomt aan Motorrijtuigenbelasting (MRB) en waaraan dat allemaal besteed wordt.

Wat blijkt: de rijksontvangsten uit de MRB bedragen ongeveer €5,2 miljard per jaar terwijl er voor het beheer en onderhoud van het wegennet jaarlijks 'maar' €1,4 miljard nodig is. Echter de MRB is voor het rijk meer dan een wegenbelasting. Het geld verdwijnt in de grote staatskas en wordt vervolgens via de begroting besteed aan allerlei overheidstaken, dus niet specifiek aan auto's of wegen. Er bestaat geen directe koppeling tussen de MRB-opbrengsten en de gerelateerde uitgaven. Zelfs als de MRB-opbrengst zou stijgen of dalen hoeft dat niet automatisch te betekenen dat er meer of minder geld aan besteed gaat worden.

Waar gaat het geld dan feitelijk naartoe? Wel, de zorg, sociale zekerheid, onderwijs, defensie, politie en justitie en vooral het functioneren van de rijksoverheid zelf.

Het voelt een beetje als een automobilist die ieder jaar keurig zijn bijdrage levert met het idee dat daarmee tenminste de wegen, bruggen en viaducten op orde worden gehouden, om vervolgens te ontdekken dat het geld verdwijnt in de grote pot en onderweg zijn bestemming verliest. Alsof je contributie betaalt aan de tennisvereniging en er vervolgens te horen krijgt dat de banen gesloten blijven omdat het clubhuis van de voetbalvereniging geschilderd moet worden.

Begrijp me niet verkeerd: zorg, onderwijs, defensie en veiligheid zijn allemaal belangrijke publieke taken die geld kosten. Maar wees daar dan eerlijk over. Noem de motorrijtuigenbelasting geen belasting die samenhangt met mobiliteit als die relatie in de praktijk nauwelijks bestaat. Zeg gewoon dat het een algemene belasting is die wordt gebruikt om de rijksbegroting sluitend te krijgen.

Misschien is dat wel het meest wrange van alles. We wonen in een welvarend land, betalen steeds meer belastingen en heffingen, maar krijgen tegelijkertijd te horen dat er geen geld is voor het onderhoud van onze infrastructuur, dat projecten niet door kunnen gaan vanwege regelgeving en dat het allemaal ingewikkeld is. Ik vraag me inmiddels af: ligt het probleem echt bij een gebrek aan middelen, of zijn we vooral verstrikt geraakt in onze eigen keuzes, regels en prioriteiten?

En misschien is dát het echte probleem: niet dat wij te weinig betalen, maar dat niemand nog precies kan uitleggen waarom er zoveel binnenkomt en er tegelijkertijd zo weinig mogelijk lijkt.

Menu